Sukcesja pokoleniowa to wielowymiarowy proces przekazania firmy rodzinnej następnemu pokoleniu - transfer wiedzy, władzy, własności i wartości (model 4W). Wymaga kompetencji prawnych, podatkowych, finansowych, psychologicznych oraz biologicznych (Biologika Sukcesji) i rzadko kończy się powodzeniem: od początków lat 90' tylko 13% polskich firm rodzinnych z puli około 1,9 mln przedsiębiorców z sukcesem przekazuje biznes następcom. Reszta w momencie zmiany pokoleniowej traci ciągłość, wartość lub zamyka działalność. Przeprowadzenie procesu wymaga zaangażowania certyfikowanego doradcy sukcesyjnego z licencją KIDS.
Sukcesja jako transfer 4W
Sukcesja nie jest pojedynczą czynnością prawną ani zdarzeniem. To długotrwały, wielowymiarowy proces przekazywania czterech wymiarów firmy rodzinnej:
Modelowy cykl obsługi sukcesyjnej
Usługa doradcy sukcesyjnego realizowana jest w czterech etapach, w logicznym następstwie - od diagnozy po wdrożenie. Pełny plan sukcesji firmy rodzinnej obejmuje wszystkie cztery etapy.
Intro Sukcesyjne
Pierwsze spotkanie klienta z licencjonowanym Doradcą Sukcesyjnym posiadającym certyfikat KIDS (Krajowej Izby Doradców Sukcesyjnych). 90-minutowa rozmowa, podczas której odpowiadamy na podstawowe pytania:
- Z jakim wyprzedzeniem planować sukcesję?
- Dlaczego moje dzieci często nie mają kompetencji biznesowych lub psychologicznych do prowadzenia firmy?
- Jaki wpływ na sztafetę pokoleniową ma Biologika Sukcesji?
- Czy posiadamy wiedzę i zasoby prawne, aby skutecznie zrealizować wizję Nestorów i wdrożyć Sukcesorów?
Tych pięciu języków sukcesji - prawa, podatków, finansów, psychologii i Biologiki Sukcesji - uczą się certyfikowani doradcy w programie MasterClass Doradców Sukcesyjnych 3.0.
Kluczowe pojęcia - słownik sukcesyjny
Rozmowa o sukcesji wymaga precyzyjnej terminologii. Oto osiem pojęć, które Nestorzy i Sukcesorzy powinni znać przed pierwszym spotkaniem z doradcą:
Mapa Sukcesyjna
Formularz (papierowy lub elektroniczny) przedłożony Nestorowi przez Doradcę Sukcesyjnego. Zawiera pytania dotyczące aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i prawnej Nestora oraz jego wizji sukcesji. Dane z Mapy są podstawą do przygotowania Raportu Sukcesyjnego.
Raport Sukcesyjny
Zindywidualizowany dokument przygotowany na podstawie Mapy. Zawiera kompleksowe ujęcie sytuacji rodzinnej, majątkowej i prawnej Nestora w kontekście planowanej sukcesji. Znajdują się w nim instrukcje natychmiastowe i odroczone prowadzące do bezpiecznego osiągnięcia celów sukcesyjnych.
Konstytucja Sukcesyjna
Zbiór wdrożonych, kompletnych instrukcji natychmiastowych i odroczonych. Stanowi trwałe zabezpieczenie dla scenariuszy nagłych i organicznych. Jest obligatoryjnym pomostem do stworzenia Konstytucji Rodzinnej, w której powinni brać udział wszyscy Interesariusze Konstytucyjni.
Nestor
Założyciel lub aktualny właściciel firmy rodzinnej przekazujący wiedzę, władzę, własność i wartości następnemu pokoleniu. Nestor definiuje wizję sukcesji i zatwierdza instrukcje w Raporcie.
Sukcesor
Następca prawny Nestora, który zgodnie z jego wizją uczestniczy w procesie sukcesji. Sukcesor ma otrzymać wartości majątkowe lub zostać wskazany jako następca zarządczy.
Interesariusz Konstytucyjny
Pełnoletni członek rodziny atomowej lub spoza niej, z pełną zdolnością do czynności prawnych, który aktywnie uczestniczy w zarządzaniu przedsiębiorstwem (stosunek pracy lub B2B na kluczowych stanowiskach).
Rodzina Atomowa
Rodzina składająca się z Nestora, jego małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki) oraz wstępnych (rodzice). Grono rodziny poza atomowej to partnerzy członków Rodziny Atomowej w związkach formalnych i nieformalnych.
Konstytucja Rodzinna
Dokument normujący relacje rodzina-przedsiębiorstwo oraz gwarantujący funkcjonowanie firmy w kolejnych pokoleniach. Określa wartości, zasady i reguły dotyczące prowadzonego biznesu, pracowników, kontrahentów i lokalnej społeczności. Musi obejmować scenariusze organiczne i nagłe transferu wartości.
Dwa rodzaje wytycznych: natychmiastowe i odroczone
Raport Sukcesyjny zawiera dwa rodzaje wytycznych o różnym horyzoncie czasowym i złożoności:
Instrukcje natychmiastowe
Wytyczne wymagające niezwłocznego wdrożenia. Nie wymagają długiego przygotowania - są pierwszym etapem procesu i zabezpieczają wizję Nestora na wypadek zdarzeń nagłych. Wzory dokumentów do ich realizacji są wliczone w cenę Raportu.
Instrukcje odroczone
Wytyczne wymagające zaplanowania i rozłożenia w czasie. Bywają złożone, często poprzedzone audytami prawnymi i podatkowymi. Obejmują sukcesję odroczoną, sukcesję zewnętrzną, przygotowanie podmiotu do sprzedaży, fuzji lub przejęcia. Realizacja instrukcji odroczonych nie jest wliczona w cenę Raportu.
Dwa scenariusze przekazywania: organiczny i nagły
Scenariusz organiczny
Rozłożony w czasie, naturalny proces przekazywania odpowiedzialności Sukcesorom. Zakłada, że nie wystąpią zdarzenia wymuszające scenariusz nagły. Transfer wiedzy, władzy i własności realizuje się w logicznej kolejności - według instrukcji odroczonych.
Scenariusz nagły
Uwzględnia zdarzenia mające bezpośredni wpływ na proces sukcesyjny: rozwód, nagłą chorobę, niezdolność do kierowania przedsiębiorstwem, nagłą śmierć przed ukończeniem sukcesji. Transfer władzy i własności zabezpieczany jest według instrukcji natychmiastowych.
Co otrzymuje klient: walor sukcesyjny
Walor sukcesyjny to multidyscyplinarna korzyść płynąca z usługi doradczej - usystematyzowana wiedza w postaci spersonalizowanego, interdyscyplinarnego Raportu. Integralną częścią są wytyczne i instrukcje, z podziałem na natychmiastowe i odroczone, oraz projekt dokumentacji pozwalającej zrealizować te pierwsze. Sporządzenie Raportu poprzedza wywiad w formie Mapy Sukcesyjnej.