Czy trzeba przekazać gospodarstwo, żeby dostać emeryturę rolniczą?

Według obecnego brzmienia ustawy nie. Emerytura rolnicza przysługuje po osiągnięciu 60 lat (kobieta) albo 65 lat (mężczyzna) i co najmniej 25 latach ubezpieczenia. Przepis nie wymaga zaprzestania działalności rolniczej. Zaprzestanie ma znaczenie przy rentach: KRUS zawiesza część uzupełniającą renty z tytułu niezdolności do pracy, jeśli rencista nadal prowadzi gospodarstwo. Za zaprzestanie uznaje się m.in. przekazanie gospodarstwa albo jego pisemną dzierżawę, potwierdzoną przez wójta, osobie, która nie jest małżonkiem rencisty i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Przy rencie stałej umowę dzierżawy trzeba zawrzeć na co najmniej 10 lat, przy okresowej na okres wskazany w decyzji KRUS o przyznaniu renty.

Czy rodzeństwo może żądać zachowku po przekazaniu gospodarstwa?

Przy zwykłej darowiźnie tak. Darowiznę dla dziecka dolicza się do spadku bez limitu lat, a rodzeństwo może żądać zachowku przez 5 lat od otwarcia spadku. Przy umowie z następcą sprawa jest mniej oczywista. Uchwała SN z 2012 r. wyłączyła z zachowku gospodarstwo przekazane na podstawie ustawy z 1982 r. Czy ta sama zasada obejmuje dzisiejsze umowy, trzeba sprawdzić z prawnikiem.

Umowa z następcą czy darowizna gospodarstwa?

Darowizna przenosi własność od razu i może dotyczyć każdego dziecka. Umowa z następcą odkłada przeniesienie do chwili, gdy rodzic nabędzie prawo do emerytury albo renty inwalidzkiej, pod warunkiem że następca pracuje w gospodarstwie. Daje rodzicom prawo do świadczeń, a następcy, który przepracował w gospodarstwie co najmniej 5 lat, prawo żądania wykonania umowy, gdy rolnik umrze wcześniej. Która forma pasuje, zależy od wieku rodziców i ustaleń z rodzeństwem.

Czy syn musi mieć wykształcenie rolnicze, żeby przejąć gospodarstwo?

Nie, jeśli przejmuje je od rodzica. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego zwalnia osobę bliską zbywcy z wymogu bycia rolnikiem indywidualnym i z limitu 300 ha. Osoba bliska to m.in. dzieci, wnuki, rodzeństwo i małżonek. Osobno warto sprawdzić z notariuszem, czy syn będzie musiał osobiście prowadzić gospodarstwo przez 5 lat. Przepisy przewidują tu wyjątki.

Przekazanie gospodarstwa synowi i synowej: czyje będzie?

To zależy od formy umowy i od tego, komu gospodarstwo jest przekazywane. Sąd Najwyższy w 2023 r. uznał, że gospodarstwo przekazane następcy we wspólności majątkowej na podstawie ustawy z 1982 r. wchodzi do majątku wspólnego małżonków. Przy zwykłej darowiźnie gospodarstwo trafia do majątku osobistego obdarowanego dziecka, chyba że darczyńca postanowi inaczej albo obdarowani są oboje małżonkowie. Dla dzisiejszej umowy z następcą odpowiedź nie jest przesądzona. Ustalcie to z notariuszem przed aktem, bo zmiana po latach jest trudna.

Czy po darowiźnie gospodarstwa dziecko płaci podatek?

Dziecko należy do I grupy podatkowej i jest zwolnione z podatku od darowizny, jeśli zgłosi nabycie w 6 miesięcy. Ale obowiązku zgłoszenia nie ma, gdy umowa jest aktem notarialnym. Darowizna nieruchomości rolnej zawsze wymaga aktu, więc SD-Z2 co do zasady odpada. Ustawy o VAT nie stosuje się do zbycia przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części. Czy Twoje gospodarstwo się w tym mieści i jak jest przy rolniku ryczałtowym, oceni doradca podatkowy.

Co należy się rodzicom, którzy przekazali gospodarstwo za opiekę?

Przy umowie z następcą rolnik może żądać świadczeń takich jak przy dożywociu: utrzymania, mieszkania, pomocy, chyba że umowa stanowi inaczej. Jeśli przekazał gospodarstwo przed emeryturą albo rentą, także świadczeń pieniężnych do połowy emerytury podstawowej miesięcznie. Warto opisać te świadczenia w akcie wprost. Jasny zapis ułatwia ich późniejsze egzekwowanie.

Co, jeśli rolnik umrze przed przekazaniem gospodarstwa?

Jeśli była zawarta umowa z następcą, a następca pracował w gospodarstwie co najmniej 5 lat, może żądać wykonania umowy od spadkobierców. Bez takiej umowy gospodarstwo wchodzi do spadku. Wtedy jego los zależy od spadkobierców i od tego, czy się porozumieją. Dlatego decyzję o przekazaniu warto podjąć wtedy, gdy rodzice mogą jeszcze sami o niej rozmawiać.

Przekazanie gospodarstwa rolnego synowi

Za emeryturę? To już nie działa tak jak kiedyś

Wielu rolników wciąż słyszy, że gospodarstwo trzeba oddać, żeby dostać emeryturę. Według obecnej ustawy emerytura rolnicza przysługuje po osiągnięciu wieku 60 lat (kobieta) albo 65 lat (mężczyzna) i po co najmniej 25 latach ubezpieczenia. Warunku zaprzestania działalności rolniczej w tym przepisie nie ma. Inaczej jest przy rentach. Jeśli rencista nadal prowadzi działalność rolniczą, KRUS zawiesza wypłatę części uzupełniającej renty z tytułu niezdolności do pracy. Podobna zasada dotyczy pełnoletniej osoby pobierającej rentę rodzinną. Nie musisz więc przekazywać gospodarstwa wyłącznie po to, by dostać zwykłą emeryturę rolniczą.

Umowa z następcą: przeniesienie i prawa rodziców

To osobna umowa z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Rolnik zobowiązuje się przenieść gospodarstwo na osobę młodszą od siebie o co najmniej 15 lat. Przeniesienie ma nastąpić z chwilą nabycia przez rolnika prawa do emerytury albo renty inwalidzkiej, jeśli następca do tego czasu pracuje w gospodarstwie. Samo przeniesienie wymaga osobnej umowy. Obie umowy, zobowiązująca i przenosząca własność, wymagają aktu notarialnego. Jeśli rolnik umrze przed wykonaniem umowy, następca, który pracował w gospodarstwie co najmniej 5 lat, może żądać jej wykonania od spadkobierców. Sąd może na żądanie rolnika rozwiązać umowę przenoszącą własność, gdy następca uporczywie postępuje wobec niego sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, dopuścił się wobec niego albo jego najbliższych rażącej obrazy czci lub umyślnego przestępstwa przeciw życiu, zdrowiu albo wolności, albo uporczywie nie wywiązuje się ze swoich obowiązków.

Darowizna, umowa z następcą czy dożywocie

Darowizna przenosi własność od razu, aktem notarialnym, i może dotyczyć każdego dziecka. Dolicza się ją do spadku przy liczeniu zachowku. Umowa z następcą odkłada przeniesienie do emerytury albo renty inwalidzkiej rodzica i daje mu prawo do świadczeń takich jak przy dożywociu. Umowa dożywocia to przeniesienie własności nieruchomości w zamian za dożywotnie utrzymanie. Jeśli umowa nie stanowi inaczej, nabywca przyjmuje zbywcę jako domownika, zapewnia mu wyżywienie, ubranie, mieszkanie, światło i opał, pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz pogrzeb. Jak dożywocie wpływa na zachowek rodzeństwa, trzeba sprawdzić z prawnikiem. Można też przekazać tylko część gruntów. Wtedy zapytaj w KRUS o skutki dla renty, a doradcę podatkowego o VAT. Zorganizowana część przedsiębiorstwa to wyodrębniony organizacyjnie i finansowo zespół składników, razem ze zobowiązaniami, który mógłby działać jako osobna firma. Sama ziemia, bez pozostałych składników gospodarstwa, zwykle tego warunku nie spełnia.

Syn nie musi być rolnikiem z dyplomem

Przy nabyciu nieruchomości rolnej ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego co do zasady stawia wymagania: status rolnika indywidualnego, limit 300 ha. Te wymogi nie dotyczą nabycia przez osobę bliską zbywcy, czyli m.in. dziecko, wnuka, rodzeństwo albo małżonka. Syn czy córka mogą więc przejąć gospodarstwo od rodzica bez wykształcenia rolniczego. Otwarte zostaje inne pytanie: czy nabywca musi osobiście prowadzić gospodarstwo przez 5 lat i nie może go w tym czasie sprzedać. Przepisy mają tu kilka wyjątków. Warto sprawdzić z notariuszem, czy dotyczy to Waszej umowy.

Zachowek: uchwała SN z 2012 r. a dzisiejsza umowa

Darowizna gospodarstwa dla dziecka jest doliczana do spadku bez limitu lat. Rodzeństwo, które ziemi nie dostało, może żądać zachowku: połowy udziału ustawowego, a dwóch trzecich, gdy jest małoletnie albo trwale niezdolne do pracy. Wobec obdarowanego roszczenie przedawnia się po 5 latach od otwarcia spadku. Sąd Najwyższy w 2012 r. orzekł, że gospodarstwa przekazanego następcy nie wlicza się do zachowku. Ale ta uchwała dotyczy umów ze starej ustawy z 1982 r. Czy obejmuje dzisiejszą umowę z następcą, trzeba sprawdzić z prawnikiem. Jeśli gospodarstwo przekazano kiedyś w związku z rentą strukturalną, zapytaj prawnika, jak liczy się wtedy zachowek.

Syn i synowa: czyje jest gospodarstwo

Przekazanie ziemi synowi i synowej razem to decyzja z długimi skutkami. Sąd Najwyższy w 2023 r. uznał, że gospodarstwo przekazane następcy żyjącemu we wspólności majątkowej na podstawie ustawy z 1982 r. wchodzi do majątku wspólnego małżonków. Przy zwykłej darowiźnie kodeks rodzinny przyjmuje zasadę odwrotną: to, co dziecko dostaje w darowiźnie, należy do jego majątku osobistego, chyba że rodzice jako darczyńcy postanowią inaczej. Jak traktować dzisiejszą umowę z następcą, trzeba sprawdzić z prawnikiem. Zanim notariusz wpisze nazwiska, ustalcie, kto ma być właścicielem i co się stanie przy rozwodzie albo śmierci jednego z małżonków.

Lista kontrolna przekazania gospodarstwa

Przed podpisaniem ustal z dziećmi podział majątku, a z KRUS i ARiMR skutki przekazania. Notariusz jest na końcu tej listy.

Rozmowa z dziećmi: kto przejmuje gospodarstwo, co dostaje rodzeństwo i kiedy.
Wybór formy: darowizna, umowa z następcą (następca młodszy o co najmniej 15 lat) albo dożywocie.
KRUS: zapytaj, jak po przekazaniu zmieni się Twoje ubezpieczenie i co z rentą, jeśli ją pobierasz albo planujesz.
ARiMR: zapytaj, co dzieje się z płatnościami i zobowiązaniami, które masz w toku, gdy zmienia się właściciel.
Bank: kredyty i zabezpieczenia na gruntach. Nabywca gospodarstwa odpowiada solidarnie za zobowiązania związane z jego prowadzeniem, do wartości gospodarstwa i z wyjątkiem długów, o których mimo należytej staranności nie wiedział.
Notariusz: forma aktu, lista działek, budynków i inwentarza, zapisy o świadczeniach dla rodziców i obowiązkach wobec rodzeństwa.
Po akcie: notariusz składa wniosek o wpis w księdze wieczystej, potem zmiany w ewidencji gruntów. Przy akcie notarialnym dziecko nie składa SD-Z2.

Błędy, których warto uniknąć przy przekazaniu gospodarstwa synowi

Przed przekazaniem sprawdź umowę, ubezpieczenie, zachowek i opiekę nad rodzicami. Przed podpisaniem sprawdź poniższe punkty.

Darowizna bez ustaleń z rodzeństwem, a potem 5 lat od otwarcia spadku niepewności, czy przyjdzie pozew o zachowek.
Powoływanie się na uchwałę SN z 2012 r. tak, jakby chroniła każdą umowę z następcą.
Przekazanie gospodarstwa tylko po to, żeby dostać emeryturę, choć dziś nie jest to warunkiem.
Pominięty obowiązek osobistego prowadzenia gospodarstwa, jeśli dotyczy Waszej umowy.
Akt na syna i synową bez rozmowy, co dzieje się z ziemią przy rozwodzie.
Brak zapisów o mieszkaniu i opiece nad rodzicami w umowie.

Kto za co odpowiada

KRUS, ARiMR i notariusz zajmują się różnymi skutkami przekazania. Ustal, kto skoordynuje te sprawy i rozmowę z rodziną.

Notariusz: forma aktu, opis gospodarstwa, wniosek o wpis do księgi wieczystej.
KRUS: ubezpieczenie rodzica i następcy, warunki renty.
ARiMR: płatności i zobowiązania związane z gospodarstwem.
Wójt albo burmistrz: potwierdza umowę dzierżawy, jeśli KRUS jej wymaga przy rencie.
Prawnik: zachowek, dożywocie, majątek wspólny, zakres uchwał SN.
Doradca podatkowy: VAT przy przekazaniu całego gospodarstwa albo jego części.
Doradca sukcesyjny: kolejność kroków i rozmowa z całą rodziną, zanim padną podpisy.

Rodzina: gospodarstwo dla jednego, sprawiedliwość dla wszystkich

Jeśli gospodarstwo ma przejąć jedno dziecko, ustal z pozostałymi, co otrzymają i kiedy: inną działkę, pieniądze, spłatę rozłożoną w czasie. Część ustaleń można zapisać w akcie, na przykład jako obowiązek dziecka, które przejmuje gospodarstwo. Czy rodzeństwo będzie mogło takiego zapisu dochodzić i jakie ma on skutki podatkowe, wyjaśni notariusz. „Gospodarstwo oczywiście pozostanie, ale - prawdopodobnie - cała rodzina już nigdy nie usiądzie razem przy świątecznym stole.” (Paweł Nowak, Senior Doradca Sukcesyjny, „Biologika Sukcesji Pokoleniowej”). Zapytaj każde dziecko, czy zgadza się na proponowany podział, póki możesz zrobić to osobiście.

Przykład historyczny z książki: gospodarstwo dla najmłodszego syna

To opis dawnego zwyczaju, nie sprawa prowadzona przez doradcę. Paweł Nowak przypomina, że w PRL-u prawdziwa sukcesja biznesowa działa się prawie wyłącznie na wsi. Rodzice przekazywali gospodarstwo jednemu dziecku, „zazwyczaj jednemu z synów (na przykład najmłodszemu)”. Bezpłatnie albo za rentę czy służebność. Rodzeństwo nie dostawało spłat albo dostawało symboliczne, ale też nie żądało od brata zachowku. Sami nie chcieli pracować na roli i szanowali wolę rodziców. Dziś na taki niepisany układ trudno liczyć: darowiznę dla dziecka dolicza się do spadku, a rodzeństwo może żądać zachowku. To, co kiedyś załatwiał szacunek dla woli rodziców, dziś trzeba ustalić w rozmowie i zapisać. (Paweł Nowak, „Biologika Sukcesji Pokoleniowej”, o czasach PRL)

Podstawa prawna (stan na 10.10.2026)

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2025 poz. 1770): art. 19, 28, 32, 84-91. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. 2026 poz. 941): art. 2, 2a, 2b. Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795): art. 55³, 55⁴, 158, 888, 890, 893, 908, 922, 925, 991-1007. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2026 poz. 236): art. 33. Ustawa o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. 2026 poz. 478): art. 4a, 14. Ustawa o VAT (Dz.U. 2026 poz. 1263): art. 2 pkt 27e, art. 6 pkt 1. Prawo o notariacie (Dz.U. 2026 poz. 614): art. 92. Uchwały SN: III CZP 29/12 z 21.06.2012 i III CZP 106/22 z 21.06.2023. To opis przepisów, nie porada w Twojej sprawie.

Jak przekazać gospodarstwo rolne dziecku w 6 krokach

Ustal następcę i podział w rodzinie

Zdecydujcie, kto przejmuje gospodarstwo i co dostaje rodzeństwo. Zapiszcie to przed wizytą u notariusza.
Wybierz formę umowy

Darowizna, umowa z następcą albo dożywocie. Każda inaczej zabezpiecza rodziców i inaczej wpływa na rodzeństwo. Umowa z następcą wymaga, żeby następca był młodszy o co najmniej 15 lat.
Sprawdź KRUS i ARiMR

Zapytaj o skutki dla swojego ubezpieczenia, renty i płatności, które masz w toku.
Omów zachowek i majątek wspólny

Zapytaj prawnika, czy rodzeństwo może żądać zachowku i czy gospodarstwo wejdzie do majątku wspólnego dziecka i jego małżonka.
Podpisz akt notarialny

Darowizna nieruchomości, dożywocie i umowa z następcą wymagają aktu. Wpiszcie świadczenia dla rodziców i obowiązki wobec rodzeństwa.
Dopilnuj wpisów i przekazania pracy

Księga wieczysta, ewidencja gruntów, ubezpieczenie następcy. Potem pierwsze sezony wspólnej pracy, w których decyzje stopniowo przechodzą na dziecko.

Kluczowe pojęcia - słownik sukcesyjny

Umowa z następcą: Umowa z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Rolnik zobowiązuje się przenieść gospodarstwo na osobę młodszą o co najmniej 15 lat, gdy nabędzie prawo do emerytury albo renty inwalidzkiej, jeśli następca do tego czasu pracuje w gospodarstwie. Wymaga aktu notarialnego.
Gospodarstwo rolne: W Kodeksie cywilnym: grunty rolne wraz z lasami, budynkami, urządzeniami i inwentarzem, jeśli tworzą albo mogą tworzyć zorganizowaną całość gospodarczą.
Osoba bliska: W ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego m.in. zstępni, wstępni, rodzeństwo i małżonek. Przy nabyciu od osoby bliskiej nie obowiązuje wymóg bycia rolnikiem indywidualnym.
Zachowek przy gospodarstwie: Roszczenie rodzeństwa, które nie dostało ziemi, zależy od formy przekazania. Darowiznę dla dziecka dolicza się do spadku bez limitu lat. Gospodarstwo przekazane następcy na podstawie ustawy z 1982 r. Sąd Najwyższy w 2012 r. wyłączył z zachowku. Skutki dzisiejszej umowy z następcą i dożywocia sprawdź z prawnikiem.

W praktyce

Ziemia przechodzi aktem. Gospodarstwo przechodzi latami.

Akt przenosi ziemię jednego dnia. Wiedza o gospodarstwie i prawo do decyzji przechodzą na następcę w czasie wspólnej pracy, czasem przez kilka sezonów. Model 3W pokazuje te trzy części osobno.

Wiedza: płodozmian, maszyny, odbiorcy, terminy wniosków. Następca uczy się ich, pracując obok rodzica, nie z aktu.
Władza: kto od kiedy decyduje o zasiewach, kredycie i sprzedaży. Rodzic, który oddał ziemię, a dalej rządzi, zostawia następcę bez mandatu.
Własność: darowizna, umowa z następcą albo dożywocie, a przy nich zachowek, majątek wspólny i świadczenia dla rodziców.

Najczęstsze pytania

Czy trzeba przekazać gospodarstwo, żeby dostać emeryturę rolniczą?: Według obecnego brzmienia ustawy nie. Emerytura rolnicza przysługuje po osiągnięciu 60 lat (kobieta) albo 65 lat (mężczyzna) i co najmniej 25 latach ubezpieczenia. Przepis nie wymaga zaprzestania działalności rolniczej. Zaprzestanie ma znaczenie przy rentach: KRUS zawiesza część uzupełniającą renty z tytułu niezdolności do pracy, jeśli rencista nadal prowadzi gospodarstwo. Za zaprzestanie uznaje się m.in. przekazanie gospodarstwa albo jego pisemną dzierżawę, potwierdzoną przez wójta, osobie, która nie jest małżonkiem rencisty i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Przy rencie stałej umowę dzierżawy trzeba zawrzeć na co najmniej 10 lat, przy okresowej na okres wskazany w decyzji KRUS o przyznaniu renty.
Czy rodzeństwo może żądać zachowku po przekazaniu gospodarstwa?: Przy zwykłej darowiźnie tak. Darowiznę dla dziecka dolicza się do spadku bez limitu lat, a rodzeństwo może żądać zachowku przez 5 lat od otwarcia spadku. Przy umowie z następcą sprawa jest mniej oczywista. Uchwała SN z 2012 r. wyłączyła z zachowku gospodarstwo przekazane na podstawie ustawy z 1982 r. Czy ta sama zasada obejmuje dzisiejsze umowy, trzeba sprawdzić z prawnikiem.
Umowa z następcą czy darowizna gospodarstwa?: Darowizna przenosi własność od razu i może dotyczyć każdego dziecka. Umowa z następcą odkłada przeniesienie do chwili, gdy rodzic nabędzie prawo do emerytury albo renty inwalidzkiej, pod warunkiem że następca pracuje w gospodarstwie. Daje rodzicom prawo do świadczeń, a następcy, który przepracował w gospodarstwie co najmniej 5 lat, prawo żądania wykonania umowy, gdy rolnik umrze wcześniej. Która forma pasuje, zależy od wieku rodziców i ustaleń z rodzeństwem.
Czy syn musi mieć wykształcenie rolnicze, żeby przejąć gospodarstwo?: Nie, jeśli przejmuje je od rodzica. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego zwalnia osobę bliską zbywcy z wymogu bycia rolnikiem indywidualnym i z limitu 300 ha. Osoba bliska to m.in. dzieci, wnuki, rodzeństwo i małżonek. Osobno warto sprawdzić z notariuszem, czy syn będzie musiał osobiście prowadzić gospodarstwo przez 5 lat. Przepisy przewidują tu wyjątki.
Przekazanie gospodarstwa synowi i synowej: czyje będzie?: To zależy od formy umowy i od tego, komu gospodarstwo jest przekazywane. Sąd Najwyższy w 2023 r. uznał, że gospodarstwo przekazane następcy we wspólności majątkowej na podstawie ustawy z 1982 r. wchodzi do majątku wspólnego małżonków. Przy zwykłej darowiźnie gospodarstwo trafia do majątku osobistego obdarowanego dziecka, chyba że darczyńca postanowi inaczej albo obdarowani są oboje małżonkowie. Dla dzisiejszej umowy z następcą odpowiedź nie jest przesądzona. Ustalcie to z notariuszem przed aktem, bo zmiana po latach jest trudna.
Czy po darowiźnie gospodarstwa dziecko płaci podatek?: Dziecko należy do I grupy podatkowej i jest zwolnione z podatku od darowizny, jeśli zgłosi nabycie w 6 miesięcy. Ale obowiązku zgłoszenia nie ma, gdy umowa jest aktem notarialnym. Darowizna nieruchomości rolnej zawsze wymaga aktu, więc SD-Z2 co do zasady odpada. Ustawy o VAT nie stosuje się do zbycia przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części. Czy Twoje gospodarstwo się w tym mieści i jak jest przy rolniku ryczałtowym, oceni doradca podatkowy.
Co należy się rodzicom, którzy przekazali gospodarstwo za opiekę?: Przy umowie z następcą rolnik może żądać świadczeń takich jak przy dożywociu: utrzymania, mieszkania, pomocy, chyba że umowa stanowi inaczej. Jeśli przekazał gospodarstwo przed emeryturą albo rentą, także świadczeń pieniężnych do połowy emerytury podstawowej miesięcznie. Warto opisać te świadczenia w akcie wprost. Jasny zapis ułatwia ich późniejsze egzekwowanie.
Co, jeśli rolnik umrze przed przekazaniem gospodarstwa?: Jeśli była zawarta umowa z następcą, a następca pracował w gospodarstwie co najmniej 5 lat, może żądać wykonania umowy od spadkobierców. Bez takiej umowy gospodarstwo wchodzi do spadku. Wtedy jego los zależy od spadkobierców i od tego, czy się porozumieją. Dlatego decyzję o przekazaniu warto podjąć wtedy, gdy rodzice mogą jeszcze sami o niej rozmawiać.

Chcesz przekazać gospodarstwo jednemu dziecku i nie stracić reszty rodziny? Na Intro Sukcesyjnym doradca przechodzi z Tobą przez gospodarstwo, rodzinę i oczekiwania każdego z dzieci. Wychodzisz z kolejnością kroków i pytaniami do notariusza, KRUS i prawnika.

Obsługujesz gospodarstwa rolne? Zapytaj rolnika, kto ma przejąć gospodarstwo. Na MasterClass Doradców Sukcesyjnych ćwiczysz, jak zacząć tę rozmowę i jak połączyć sprawy KRUS, notariusza i rodzeństwa w jeden plan.

Powiązane tematy

Intro Sukcesyjne CTA dla właściciela gospodarstwa
Model 3W Wiedza, Władza, Własność w bloku details
Plan sukcesji firmy rodzinnej etapy przekazania pracy i decyzji
Co to jest sukcesja ogólne pojęcie, nie powtarzamy go tutaj
Przekazanie firmy dziecku gdy obok gospodarstwa jest działalność gospodarcza (strona siostrzana)
Firma po śmierci właściciela gdy rolnik prowadził też firmę (strona siostrzana)
Doradcy kto prowadzi Intro
MasterClass Doradców Sukcesyjnych CTA dla doradców i księgowych